شیلنا- پايگاه اطلاع‌رساني شيلات ايران
گزارش اولين تکثیرموفق ماهی شانک (Acanthopagrus latus)توسط بخش خصوصی در جزيره قشم
منطقه قشم از جمله مناطق بکرودست نخورده ایست که بدلیل وجود کیفیت مطلوب آب ، جنگل های حراء ،ساختار مرجانی و دستیابی به آبهای آزاد ، آکواریومی از گونه های متنوع آبزی را در خود جای داده است .امكانات بالقوه اين منطقه ارزشمند، با تمهيدات لازم وبرنامه ريزي درست مسئولين وكارشناسان امكان بالفعل در آمدن را دارد.
طی سه سال گذشته، متاسفانه ، مراکز تکثیر ميگوي جزيره قشم استان هرمزگان به دليل بيماري لكه سفيد ، فاقد فعاليت و دچار ركود كاري بودند.
باتوجه به وجود امکانات متعدد و زمینه هاي مستعد وهمچنين به منظور رسيدن به اهداف برنامه چهارم توسعه و در جهت اجراي برنامه های مصوب کمیسیون عالی تکثیروبازسازی ذخایر آبزیان خلیج فارس و دریای عمان ، دفتر بازسازی ذخایر در جهت زمینه سازی و ترغیب بخش خصوصی درزير بخش تولید ماهیان دریا برنامه ريزيهاي ضروري را تبيين وطي جلسات مشتركي با تكثيركنندگان بخش خصوصي براجرايي نمودن سياستهاي معاون وزير ورئيس سازمان تاكيد نمود .
اين حمايت وحضور كارشناسان گروه تكثيروبازسازي ذخاير آبزيان آبهاي جنوب در منطقه منجر به تکثیرموفق ماهی شانک در کارگاه تکثیرمیگوی ممتاز شهاب قشم با مدیریت آقای صالحی برای اولین بار در تاریخ شیلات ایران شد.


این کار كه بدون حضور کارشناس خارجی و تنها با راهنمائي وحضور کارشناسان دفتر بازسازي ذخاير انجام شد درصنعت آبزی پروری تحولي نو پديد آورد و باایجاد فعاليت جدید اقتصادی ، امکان تامین شغل و استفاده از کارگاههای موجود تکثیر میگو را سبب خواهد گرديد و باعث خروج مزارع مذكور از تک محصولی بودن واستفاده از آنها درتمامی طول سال خواهد شد ومضاف بر ایجاد شغل ، سبب امنیت غذایی و برآوردن نیاز پروتئینی جامعه و کسب درآمد افزونتري مي شود.
طي بازديد هاي انجام شده در اسفند85، فروردين وارديبهشت 86 وتلاش بي وقفه صاحب مركز تكثير مذكور منجر به نتيجه گيري زحمات و به ثمر نشستن كوششهاي مداوم آقای صالحی و تولید بیش از یک میلیون قطعه لارو 7 روزه (در اسفندماه) وحدود 100هزار قطعه لارو 5/3-2 سانت (در ارديبهشت ماه) بود که البته بدلیل جدید بودن این صنعت با مشکلاتی در بخش های مختلف روبرو شد .
جهت برطرف نمودن نواقص و مشکلات موجود رهنمودهای لازم در ذیل ارائه گردیده است .
1- به دليل عدم تجربه كافي در خصوص تكثير ماهيان دريايي ،در تانک های مخصوص نگهداری لاروها قارچ قرمز رنگ در کف دیده شد که با تجویز و تزر یق آب شیرین به مجموعه، این مشکل برطرف گردید و توصیه های لازم ارائه شد . این مشکل ناشی از عدم اطلاع دقيق ، نامناسب بودن مدیریت بهداشتی کارگاه وعاملی برای تلفات لاروها بود.

جزیره قشم


2-مدیریت کیفیت آب :
با اندازه گیری شوری و دمای آب مورد استفاده در تانک های نگهداری لاروها دامنه تغييرات دمايي مناسب معرفی و اقدام لازم به منظور رساندن به درجات متعارف و متعادل نمودن آن با افزودن آب شیرین انجام گرفت .
3-مدیریت غذای زنده :
در بازدید اول ،لاروها حداکثر یک هفته عمر داشتند و فايکولب مرکز با حضور و همیاری کارشناسان مرکز کلاهی راه اندازی شده بود و روتیفر مورد نیاز تولید می شد . لاروها زیر میکروسکوپ مشاهده شدند و سایز مناسب و قابل هضم روتيفر ، پیشنهاد گردید و تراکم روتیفر مناسب توضیح داده شد . همچنين زمان غذادهی و زمان جابجایی لاروها آموزش داده شد.
4-مدیریت مولدین :
نحوه مولد گیری و مشخصات مولدین مناسب ارائه شد . مولدین موجود در مرکز مورد معاینه قرار گرفتند و آمارگیری انجام شد و معاینه بهداشتی بعمل آمد. سلامت آنها و آمادگی جنسی در مورد سایر گونه های موجود در مرکزكه شامل مولدين صبیتی وهامور بود برای فصول بعدی مورد بررسي قرار گرفت . شرایط مناسب براساس بیولوژی ماهیان مولد و نحوه نگهداری ازآنها ،چگونگی ساخت استخرهای مولدین (طول وعمق مناسب ) توضیح داده شد.


در بازدید دوم ، لاروهای باقی مانده به 4 حوضچه منتقل شده بودند که در 2 تانک لاروها اندازه 2-5/1سانت و در 2 تانک بعدی ماهیان 5/3 – 5/2 سانتی متر بودند و کلیه لاروها از آرتمیا و غذای پلت ودستي تغذیه كرده ، بسیار فعال بودند . هم چنین هامورهای مولد نیز آماده تخم کشی هستند .
امیدواریم با تلاش تولید کنندگان این بخش وتوکل برخداوند و پیگیری و حمایت دلسوزا نه کارشناسان شاهد پیشرفت روزافزون تکثیر سایر گونه های ماهيان دریایی باشیم .
به نظر می رسد برای رسیدن به اهداف فوق می توان به راهکارهای زیراشاره کرد :
1- به نحو مقتضی فعالیت انجام شده به اطلاع علاقه مندان وکارشناسان سایر ادارات ستادي و استانها قرار گیرد .
2- استفاده از کارشناسان متخصص
3- حمایت و پشتیبانی مدیران ستادي واستانی
4- برگزاری دوره آموزشي تکثیرماهیان دریا با بکارگیری اساتید خارجی برای کارشناسان و مراکز تکثیر
گفتنی است نقش آقايان مهندس ناصركرمي راد و پرويز محبي (رييس شيلات قشم ) در کسب این موفقیت، كليدي و درخور تحسين بوده است كه لازم می دانم از این عزیزان تشکر و قدردانی نمایم .

دفتر بازسازي ذخاير
معاونت آبزي پروري
سازمان شيلات ايران
(بهار1386